Sáng 7-12-2025, Hà Nội thức dậy trong sắc sương đầu đông mỏng như hơi thở của thời gian. Cái lạnh se se khiến thành phố nghìn năm tuổi hiện lên vừa cổ kính, vừa thân thuộc. Trên chuyến tàu du lịch văn hóa “Hà Nội 5 Cửa Ô: Thăng Long – Kinh Bắc” ba chị em chúng tôi – nhà văn, dịch giả Kiều Bích Hậu, nhà thơ Hồng Thu và tôi Thanh Thương bước vào một hành trình gợi mở nhiều tầng văn hiến.

Tàu lăn bánh nhẹ qua những khu phố cũ, bãi bồi, bãi sông quen thuộc của Thăng Long. Qua từng ô cửa kính, ký ức của thành phố như từng lớp trầm tích được khơi dậy. Nhà văn Kiều Bích Hậu trò chuyện về lịch sử đô thị Hà Nội bằng giọng kể điềm tĩnh, giàu trải nghiệm, chị Hồng Thu lặng lẽ quan sát với ánh mắt của người làm thơ luôn nhạy cảm với từng chuyển động của thiên nhiên…

Còn em – Thanh Thương thướt tha trong tà áo dài tím và chiếc nón lá có vẽ hình người phụ nữ Việt trang phục áo dài truyền thống – cảm nhận rõ hơi thở của di sản – Hình ảnh ấy không chỉ là vẻ đẹp thị giác, mà còn là biểu tượng của sự bền bỉ, thủy chung và dịu dàng của người phụ nữ Việt qua nhiều thế hệ.

Điểm dừng đầu tiên là Đền Đô (Bắc Ninh) đón chúng tôi bằng không gian trầm mặc. Khói trầm phảng phất, gạch cổ rêu phong, những pho tượng tám vị vua nhà Lý như đưa chúng tôi trở về buổi đầu dựng nghiệp. “Chiếu dời đô” của Lý Thái Tổ hiện lên trong tâm tưởng, như một bản tuyên ngôn về tầm nhìn và lòng nhân ái của dân tộc trong hành trình mở mang bờ cõi.

Rời Đền Đô, thuyền rồng đưa đoàn xuôi nhẹ trên dòng Kinh Bắc. Quan họ cất lên từ đôi liền anh liền chị trong trang phục áo dài, khăn xếp, khăn mỏ quạ, Yếm đào mớ ba mớ bẩy… với âm sắc mềm mại, vang ngân trên mặt nước khiến người nghe như chạm vào những lớp văn hóa đã đi qua hàng thế kỷ.

Trở lại tàu, hành trình tiếp tục hướng về Cầu Long Biên – chứng nhân của bao mùa chiến tranh và hòa bình. Từ tầng 3, chúng tôi nhìn xuống dòng sông Hồng lộng gió và chụp những bức ảnh lưu giữ khoảnh khắc giữa một Hà Nội vừa cổ điển vừa hiện đại, kiên cường, kiêu hãnh.

Khi tàu chạy tiếp, các nghệ nhân Ca trù biểu diễn ngay trên khoang. Tiếng đàn đáy, tiếng phách và giọng hát cổ truyền tạo nên một không gian nghệ thuật đặc trưng, khiến nhiều du khách lặng người. Những thanh âm như đưa người nghe trở về thời Lý, Trần, Lê, thời Nguyễn… nơi ca trù từng là nét tinh hoa của nhạc lễ cung đình và thính phòng.

Chuyến tàu đi qua phố cà phê đường tàu, điểm đến quen thuộc của du khách quốc tế. Khi thấy đoàn tàu văn hóa lướt chậm qua, du khách đứng dậy vẫy tay, nụ cười rạng rỡ. Chúng tôi đáp lại bằng những nụ cười thật tươi, cảm nhận rõ sự lan tỏa của văn hóa Việt từ những điều giản dị nhất.

Hành trình trong một buổi sáng, tuy không dài, nhưng đủ để mỗi người trong chúng tôi cảm nhận một cách trọn vẹn sự tiếp nối của nghìn năm văn hiến. Một chuyến tàu nhưng mở ra cả không gian của tự hào, của tình người, và của khát vọng bảo tồn, gìn giữ những giá trị văn hóa Việt trong nhịp sống hiện đại.

(Ký sự – Thanh Thương)
(TT – Tàu 5 Cửa Ô Thăng Long  – Kinh Bắc  – 7/12/2025)