Khủng hoảng khí hậu toàn cầu đang chạm mốc báo động đỏ, thơ ca không còn dừng lại ở những rung động lãng mạn lứa đôi hay hoài niệm mùa cũ. Thơ ca hiện đại đang căng mình phản ánh những nhịp đập phập phồng của hành tinh. Bài thơ ngắn của nhà thơ Hàn Quốc Jang Geon-seob – sáng tác tại Seoul trong một buổi sáng chói chang đầu tháng 8.2026 – là một lát cắt chân thực, ám ảnh về hiện thực ấy.

TRÁI ĐẤT BẮT ĐẦU SÔI

Ngay từ sáng sớm, dường như Trái Đất đã bắt đầu sôi lên.
Chiếc nhiệt kế treo bên vòi nước ngoài phòng khách cuối cùng cũng vượt ngưỡng 40°C.
Đứng trước đợt nắng nóng khắc nghiệt mà có lẽ suốt đời chưa từng trải qua,
sáng nay trong tôi hiện lên trước tiên không phải hai chữ “mùa hè”, mà là “biến đổi khí hậu”.
Tôi thả một viên vitamin sủi đa sinh tố vào cốc nước nóng.
Ngay lập tức, nó sôi sùng sục, cuộn trào như một mạch nước phun đang vọt lên từ lòng đất.
Bất chợt tôi nghĩ: Điều đang diễn ra trong chiếc cốc nhỏ bé này, phải chăng cũng chính là hình ảnh của Trái Đất mà chúng ta đang sống?
Mùa Hè ngày càng nóng hơn.
Vì thế, nếu có thể, hãy để trái tim con người trở thành làn gió mát dành cho nhau. Hôm nay cũng vậy, hãy uống thêm một ly nước,
nghỉ chân đôi chút dưới bóng râm và, giữa cái nóng oi ả,
đừng quên hỏi thăm nhau bằng sự chân thành và ấm áp.
Dẫu vậy, hôm nay chúng ta vẫn hãy sống hạnh phúc.
Bởi sức mạnh lớn nhất giúp con người vượt qua mùa nóng bỏng này chính là tấm lòng ấm áp luôn hướng về nhau.

Nhà thơ Jang Geon-seob

(Seoul, Hàn Quốc)

1. Từ chiếc nhiệt kế ngoài phòng khách đến ẩn dụ về hành tinh đang “sôi”

Mở đầu bài thơ, Jang Geon-seob đưa người đọc đối diện thẳng với một con số khốc liệt: 40°C ngay trên chiếc nhiệt kế treo bên vòi nước. Cái nóng không còn là khái niệm mơ hồ mà đã hiện hữu bằng thị giác, bằng sự va đập trực tiếp vào đời sống sinh hoạt thường nhật.

“Đứng trước đợt nắng nóng khắc nghiệt mà có lẽ suốt đời chưa từng trải qua, sáng nay trong tôi hiện lên trước tiên không phải hai chữ ‘mùa hè’, mà là ‘biến đổi khí hậu’.”

Chi tiết này đánh dấu một bước chuyển biến quan trọng trong nhận thức. Khái niệm “mùa hè” vốn gắn liền với tiếng ve, kỳ nghỉ hay những bóng râm êm đềm đã bị thay thế hoàn toàn bởi “biến đổi khí hậu” – một cụm từ mang tính thời đại và đầy lo âu.

Cực điểm nghệ thuật của bài thơ nằm ở hình ảnh so sánh đầy bất ngờ và tinh tế:

“Tôi thả một viên vitamin sủi đa sinh tố vào cốc nước nóng. Ngay lập tức, nó sôi sùng sục, cuộn trào như một mạch nước phun đang vọt lên từ lòng đất. Bất chợt tôi nghĩ: Điều đang diễn ra trong chiếc cốc nhỏ bé này, phải chăng cũng chính là hình ảnh của Trái Đất mà chúng ta đang sống?”

Từ phản ứng hóa học nhỏ bé trong lòng bàn tay, tác giả mở rộng biên độ liên tưởng ra quy mô hành tinh. Trái Đất như một chiếc cốc đang bị thiêu nóng, nơi môi trường sinh thái bị nén chặt và cuộn trào những bất ổn. Đó là một ẩn dụ đắt giá, nhắc nhở rằng chúng ta không hề đứng ngoài cuộc; mỗi hơi thở, mỗi sinh hoạt nhỏ nhất cũng đang hòa chung vào nhịp sôi gắt gao của Trái Đất.

2. Sự cứu rỗi từ tình người: Khi trái tim làm làn gió mát

Trước sự ngột ngạt của thiên nhiên, nhà thơ Hàn Quốc không chọn thái độ buông xuôi hay hoảng loạn. Phần cuối bài thơ chuyển hướng sang một điệu thức trữ tình, ấm áp và giàu tính nhân văn:

“Mùa ngày càng nóng hơn. Vì thế, nếu có thể, hãy để trái tim con người trở thành làn gió mát dành cho nhau.”

Jang Geon-seob tìm kiếm sự cân bằng bằng cách kêu gọi tình thương yêu, sự sẻ chia và lòng chân thành giữa người với người. Một ly nước mát, một chặng nghỉ dưới bóng râm, một lời hỏi thăm giữa cái nóng hừng hực – đó là những “liều vitamin” tinh thần giúp con người giữ vững sự sống và niềm hạnh phúc. Với ông, sức mạnh lớn nhất để vượt qua cái nóng bỏng của thời đại chính là tấm lòng ấm áp hướng về nhau.

3.Cuộc trò chuyện xuyên biên giới: Lời nhắn từ một nhà văn Việt Nam

Đọc bài thơ của Jang Geon-seob, tôi – một nhà văn Việt Nam, người cũng đang sống dưới cái nắng oi ả của vùng nhiệt đới – cảm nhận sâu sắc sự đồng điệu trong tâm hồn. Nhưng nếu như tác giả xứ Hàn chọn phương thuốc “hạ nhiệt bằng tình người” trên phương diện tinh thần, thì từ góc nhìn của một người viết Việt Nam, tôi muốn gửi đến anh một đề xuất hành động mang tính thực tế và gần gũi:

“Hãy giảm nhiệt cho Trái Đất – và cho chính ngôi nhà của anh – bằng cách trồng thêm những mảng xanh ngay quanh không gian sống.”

Nếu sự chân thành giữa người với người là “làn gió mát” cho tâm hồn, thì cây xanh chính là “chiếc máy điều hòa” tự nhiên dịu lành nhất mà Trái Đất trao tặng. Một chậu cây bên ban công ở Seoul, một giàn hoa nhỏ ngoài hiên hay những tán lá xanh phủ quanh tường nhà không chỉ làm dịu đi con số 40°C trên chiếc nhiệt kế, mà còn là hành động trực tiếp đáp lại tiếng kêu cứu của hành tinh.

Lời khuyên “trồng cây xanh” gửi tới nhà thơ Jang Geon-seob chính là một giải pháp môi trường – một sự nối dài cho bài thơ của anh:

Từ suy tưởng đến hành động: Nếu chiếc cốc nước sủi màng vitamin là hình ảnh thu nhỏ của Trái Đất đang sôi, thì một hạt giống hay một mầm cây được gieo xuống chính là hình ảnh thu nhỏ của sự phục sinh.

Sự giao thoa văn hóa: Trong văn hóa Việt Nam, màu xanh của cây cối luôn gắn liền với sự sống, tính chữa lành và sự gắn kết trường tồn với thiên nhiên. Trao lời khuyên ấy cho một đồng nghiệp Hàn Quốc chính là mở ra một cuộc hội thoại đẹp đẽ giữa hai nền văn học: nơi chúng ta không chỉ cùng chia sẻ nỗi đau trước thiên nhiên bị tổn thương, mà còn cùng nhau xới đất, gieo mầm cho một tương lai xanh hơn.

Bài thơ của Jang Geon-seob là một lời cảnh tỉnh nhẹ nhàng nhưng sâu sắc từ Seoul. Nó nhắc chúng ta rằng: trong một thế giới đang nóng lên từng ngày, việc giữ cho trái tim mình luôn ấm áp với đồng loại và đôi tay mình luôn sẵn sàng gieo trồng những mảng xanh chính là cách duy nhất để con người tiếp tục sống hạnh phúc và bình yên.

KBH