Truyện ngắn của Kate Chopin

Vì biết quý bà Mallard bị bệnh tim, người ta đã hết sức cẩn trọng khi tìm cách báo tin chồng nàng qua đời sao cho nhẹ nhàng nhất có thể.

Chính người chị Josephine đã nói cho nàng biết bằng những câu nửa chừng, đứt quãng; những lời ẩn ý mơ hồ vừa hé lộ đã lại muốn che giấu. Richards, một người bạn của chồng nàng, cũng đứng ngay cạnh đó. Chính ông là người đã có mặt tại tòa soạn báo khi tin tức về vụ tai nạn đường sắt được truyền về, với cái tên Brently Mallard dẫn đầu danh sách “những người tử nạn”. Ông chỉ kịp nán lại để xác thực thông tin bằng một bức điện tín thứ hai, rồi vội vã lên đường ngay nhằm ngăn một ai khác, thiếu cẩn trọng và kém tế nhị hơn, mang chiếc tin buồn này đến.

Nàng không đón nhận câu chuyện như cách nhiều người phụ nữ khác vẫn làm, bằng một sự bàng hoàng đến tê liệt không thể chấp nhận thực tế. Nàng òa khóc ngay tức khắc, một sự buông xuôi đột ngột và mãnh liệt trong vòng tay chị gái. Rồi khi cơn bão đau thương đã tự nguôi ngoai, nàng lẳng lặng trở về phòng một mình. Nàng không muốn bất kỳ ai đi theo.

Đóng khung giữa ô cửa sổ mở toang là một chiếc ghế bành rộng rãi, êm ái. Nàng thả mình vào đó, rã rời bởi một cơn kiệt quệ thể xác đang hành hạ thân xác và dường như thấm sâu vào tận tâm hồn.

Qua ô cửa, nàng có thể nhìn thấy khoảng quảng trường trước nhà với những ngọn cây đang rung rinh trong sức sống mới của mùa xuân. Hơi thở dịu mát của cơn mưa tràn ngập không gian. Dưới đường phố, tiếng một người bán rong rao hàng văng vẳng. Giai điệu từ một khúc ca xa xăm nào đó mơ hồ vọng lại, và vô số chim sẻ đang ríu rít dưới mái hiên. Những mảng trời xanh hiện ra bảng lảng giữa những vầng mây tụ lại rồi chồng chất lên nhau ở phía tây, đối diện với ô cửa sổ của nàng.

Nàng ngồi bất động, đầu ngả vào chiếc đệm ghế, chỉ thỉnh thoảng một tiếng nấc lại nghẹn nơi cổ họng và làm rung lên cả bờ vai, như một đứa trẻ khóc lả đi rồi ngủ thiếp nhưng vẫn tiếp tục nấc nghẹn trong mơ. Nàng còn trẻ, với gương mặt thanh tú, điềm tĩnh, những đường nét toát lên sự kìm nén và cả một sức mạnh nội tâm nhất định. Nhưng giờ đây, đôi mắt nàng đờ đẫn, ánh nhìn dán chặt vào một mảng trời xanh xa xăm kia. Đó không phải là cái nhìn suy tư, mà đúng hơn là biểu hiện của một sự đình trệ trong tư duy.

Có một điều gì đó đang đến với nàng và nàng đang hồi hộp đợi chờ nó trong sợ hãi. Điều đó là gì? Nàng không rõ; nó quá mơ hồ và vô hình để có thể gọi tên. Nhưng nàng cảm nhận được nó, đang len lỏi từ bầu trời, vươn tới nàng qua những âm thanh, mùi hương và màu sắc tràn ngập không gian.

Lúc này, lồng ngực nàng phập phồng dữ dội. Nàng bắt đầu nhận ra thứ đang đến gần để chiếm lấy tâm trí mình, và nàng cố sức đẩy lùi nó bằng ý chí – nhưng ý chí ấy cũng bất lực như đôi bàn tay trắng muốt, thon thả của nàng vậy. Khi nàng buông xuôi, một lời thì thầm khẽ khàng thoát ra từ bờ môi hé mở. Nàng lặp đi lặp lại lời đó trong hơi thở: “Tự do, tự do, tự do!” Ánh mắt trống rỗng cùng vẻ kinh hoàng trước đó lập tức biến mất. Đôi mắt nàng trở nên sắc sảo và sáng ngời. Mạch nàng đập nhanh, dòng máu nóng hối hả chảy làm ấm sực và thư giãn từng tấc da thịt.

Nàng không mảy may tự hỏi liệu một niềm vui quái dị có đang chiếm lấy mình hay không. Một nhận thức sáng rõ và cao cả đã giúp nàng gạt bỏ sự hoài nghi ấy như một điều tầm thường. Nàng biết mình sẽ lại khóc khi nhìn thấy đôi bàn tay hiền lành, dịu dàng khép lại trong bóng tối của tử thần; nhìn thấy gương mặt chưa bao giờ nhìn nàng bằng ánh mắt nào khác ngoài tình yêu thương, giờ đây bất động, xám ngắt và vô hồn. Nhưng vượt qua khoảnh khắc cay đắng đó, nàng nhìn thấy một chuỗi năm tháng dài phía trước hoàn toàn thuộc về mình. Và nàng dang rộng vòng tay đón chào chúng.

Trong những năm tháng sắp tới, nàng sẽ không phải sống vì ai nữa; nàng sẽ sống cho chính mình. Sẽ không còn một ý chí mạnh mẽ nào uốn nắn ý chí của nàng bằng sự áp đặt mù quáng mà đàn ông và đàn bà vẫn tin rằng họ có quyền áp đặt lên một đồng loại. Dù là ý định tốt lành hay độc ác, hành vi đó dường như cũng không kém phần tội lỗi khi nàng nhìn nhận nó trong khoảnh khắc giác ngộ ngắn ngủi này.

Thế nhưng, đôi khi nàng có yêu chàng. Thường thì nàng không yêu. Điều đó thì có can hệ gì chứ! Tình yêu, cái bí ẩn chưa có lời giải đáp kia, liệu có nghĩa lý gì trước sự tự khẳng định mình – điều mà nàng đột nhiên nhận ra là khát vọng mãnh liệt nhất trong bản ngã của nàng!

“Tự do! Thể xác và tâm hồn hoàn toàn tự do!” nàng không ngừng thì thầm.

Josephine đang quỳ trước cánh cửa đóng kín, môi ghé sát vào ổ khóa, van xin được vào.

“Louise, mở cửa ra! Chị xin em; mở cửa ra đi, em sẽ làm mình ngã bệnh mất. Em đang làm gì trong đó vậy, Louise? Vì Chúa, hãy mở cửa ra.”

“Đi đi. Em không làm mình ngã bệnh đâu.” Không; nàng đang uống từng ngụm nước trường sinh vô giá qua khung cửa sổ mở toang kia.

Trí tưởng tượng của nàng đang bay bổng tự do cùng những ngày tháng phía trước. Những ngày xuân, những ngày hè, và biết bao ngày tháng khác sẽ là của riêng nàng. Nàng khẽ cầu nguyện cho cuộc đời mình được dài lâu. Mới hôm qua thôi, nàng còn rùng mình khi nghĩ rằng cuộc đời có thể kéo dài.

Cuối cùng nàng đứng dậy, mở cửa trước những lời nài nỉ của chị mình. Trong mắt nàng ánh lên vẻ đắc thắng cuồng nhiệt, và nàng vô thức bước đi kiêu hãnh như một nữ thần Chiến thắng. Nàng ôm lấy eo chị gái, và cả hai cùng bước xuống cầu thang. Richards đang đứng đợi họ ở phía dưới.

Có ai đó đang mở cửa trước bằng chìa khóa nhà.

Đó là Brently Mallard bước vào, người hơi lấm bụi đường, bình thản xách chiếc túi hành lý và chiếc ô. Chàng đã ở rất xa hiện trường vụ tai nạn, thậm chí còn không biết có một vụ tai nạn như thế xảy ra. Chàng đứng sững sờ trước tiếng hét thất thanh của Josephine; trước cái bóng lao nhanh của Richards nhằm che chắn chàng khỏi tầm nhìn của người vợ.

Nhưng Richards đã quá muộn.

Khi các bác sĩ đến, họ nói rằng nàng đã chết vì bệnh tim – vì một niềm vui đột ngột đến mức gây tử vong.

Người dịch: Bùi Xuân