Văn học là loại hình nghệ thuật dùng ngôn từ để phản ánh hiện thực, khám phá con người và sáng tạo ra những giá trị tinh thần mang tính thẩm mỹ; là một trong những nên tảng tinh thần tư tưởng văn hoá giáo dục đạo đức xã hội.
Văn học có tính hai mặt, dễ bị các đối tượng trái chiều, các thế lực thù địch phản động lợi dụng kích động chống phá.
Tác dụng của văn học: Bồi dưỡng tư tưởng, nhân cách và tâm hồn; khơi dậy lòng yêu nước, nhân ái, khát vọng sống; gìn giữ bản sắc văn hóa; phản ánh, phê phán cái xấu và hướng con người tới chân – thiện – mỹ.
Về mặt tác hại, khi văn học bị lạm dụng hoặc lệch chuẩn: Có thể truyền bá nhận thức sai lệch, cổ súy bạo lực, dung tục hoặc hận thù; làm xói mòn đạo đức, niềm tin và bản sắc văn hóa; gây ảnh hưởng tiêu cực cả trước mắt cũng như lâu dài đến nhận thức xã hội, nhất là đối với thế hệ trẻ.
Sứ mệnh của nhà văn và của Hội Nhà văn Việt Nam được thể chế hóa trong Điều lệ Hội. Đối với hội viên, hoạt động sáng tác trước hết phải tuân thủ Điều lệ Hội và pháp luật của Nhà nước.
Từ khi thành lập đến nay, qua mỗi kỳ Đại hội, Hội Nhà văn Việt Nam đều xem xét, sửa đổi, bổ sung và ban hành Điều lệ hoạt động. Tôn chỉ, mục đích, chức năng và nhiệm vụ của Hội về cơ bản được kế thừa và ổn định qua nhiều nhiệm kỳ.
Điều lệ Hội Nhà văn Việt Nam được Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X thông qua ngày 24/11/2020 và được Phó Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định số 1685/ QĐ- Ttg ngày 8/10/2021. Cụ thể một số điều khoản cần khắc cốt ghi tâm như sau:
Điều 2: Tôn chỉ mục đích.
Hội nhà văn Việt Nam là tổ chức chính trị- xã hội nghề nghiệp tự nguyện… thành lập nhằm mục đích tập hợp, đoàn kết và động viên hội viên phát huy trí tuệ và tài năng để XÂY DỰNG NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM YÊU NƯỚC, NHÂN VĂN, DÂN CHỦ, ĐỔI MỚI, SÁNG TẠO, bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp hội viên trong hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật, GÓP PHẦN XÂY DỰNG NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM TIÊN TIẾN, ĐẬM ĐÀ BẢN SẮC DÂN TỘC…
Điều 4. Phạm vi, lĩnh vực hoạt động
…
2. Hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam THEO ĐƯỜNG LỐI VĂN HOÁ, VĂN NGHỆ CỦA ĐẢNG, chịu sự quản lý của nhà nước… theo quy định của pháp luật.
Điều 7: Nhiệm vụ của Hội
1. … Không được lợi dụng hoạt động của Hội để làm phương hại đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội, đạo đức, thuần phong mỹ tục, truyền thống của dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.
…
3. … Hướng dẫn hội viên tuân thủ pháp luật
…
6. Xây dựng và ban hành quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động của Hội.
…
9. Tạo điều kiện tinh thần… giúp đỡ hội viên gắn bó chặt chẽ với sinh hoạt chính trị- xã hội của đất nước, với đời sống của nhân dân.
…
Từ những quy định trên có thể thấy, đối với mỗi hội viên, đặc biệt là những người giữ cương vị lãnh đạo như Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Chủ tịch và các Phó Chủ tịch Hội, việc gương mẫu chấp hành Điều lệ Hội, tuân thủ pháp luật và gắn bó với đời sống chính trị – xã hội của đất nước là yêu cầu về trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm công dân.
Việc chấp hành Điều lệ không phải là sự hạn chế tự do sáng tạo, mà là khuôn khổ nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người cầm bút. Nhà văn không thể thờ ơ hoặc không quan tâm đến những quan điểm, chủ trương, đường lối văn hóa, văn nghệ và đời sống chính trị – xã hội của quốc gia, dân tộc mình. Đồng thời cũng cần tránh khuynh hướng tuyệt đối hóa tự do cá nhân, coi sáng tác văn chương là quyền đứng ngoài chuẩn mực pháp luật, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân; hoặc sính ngoại, phủ nhận hay xem nhẹ các giá trị văn hóa dân tộc.
Văn học có quyền hư cấu, nhưng hư cấu không đồng nghĩa với việc miễn trừ trách nhiệm xã hội. Việc lợi dụng hư cấu để truyền bá những giá trị lệch chuẩn, làm tổn hại lâu dài đến hệ giá trị chân – thiện – mỹ và bản sắc văn hóa Việt Nam là điều cần được cảnh giác.
Đối với những người được giao trách nhiệm trong hoạt động của Hội, việc thực hiện các nhiệm vụ như thẩm định, xét kết nạp hội viên, giới thiệu xuất bản, chọn các tác phẩm hay để tổ chức giải thưởng hoặc các hoạt động chuyên môn khác phải bảo đảm khách quan phát huy quảng bá, khích lệ sáng tác đúng Điều lệ, đúng pháp luật và chuẩn mực nghề nghiệp; tránh để những tác phẩm kém chất lượng hoặc có nội dung vi phạm quy định của pháp luật được cổ súy, qua đó góp phần giữ gìn uy tín, danh dự của Hội và của đội ngũ nhà văn.
Dưới ánh sáng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về chấn hưng và phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới, cùng tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về phát triển văn hóa, con người Việt Nam, mỗi hội viên Hội Nhà văn Việt Nam càng ý thức sâu sắc vinh dự và trách nhiệm của người cầm bút. Vinh dự là được góp phần sáng tạo những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, làm giàu đời sống tinh thần của nhân dân, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Trách nhiệm là không ngừng học tập, nâng cao tri thức, bản lĩnh chính trị, ý thức pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và năng lực sáng tạo để tạo nên những tác phẩm có giá trị tư tưởng, nhân văn và thẩm mỹ toàn diện; tuân thủ Điều lệ Hội, chấp hành pháp luật; gắn bó với đời sống đất nước và nhân dân; chủ động tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng, giữ gìn hệ giá trị văn hóa dân tộc, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, đồng thời phòng ngừa, ngăn chặn sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa, văn học xấu độc, góp phần xây dựng nền văn học Việt Nam yêu nước, nhân văn, dân chủ, đổi mới, sáng tạo, tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tường Văn
