Thơ ca không có biên giới. Dù ngôn ngữ khác nhau, nhưng thơ ca với sức mạnh lay động lòng người vẫn có thể vượt qua mọi giới hạn về địa lý và thời đại để chạm đến trái tim mỗi chúng ta.

Tập thơ “Bướm, Lưỡi dao Đá” (tên tiếng Hàn: 나비, 돌, 칼날) của nhà thơ đương đại nổi tiếng người Hungary Pál Dániel Levente lần đầu tiên được giới thiệu bằng tiếng Hàn, mở ra một cuộc gặp gỡ văn học mới mẻ giữa Hàn Quốc và Hungary.

Lúc 18h00 ngày 2 tháng 9, tại Trung tâm Văn hóa Liszt Hungary ở Hàn Quốc (tầng 8, Tòa nhà UNESCO, Myeongdong, Seoul), sự kiện văn học đặc biệt mang tên “Đêm đọc thơ Hàn – Hungary” đã diễn ra nhằm kỷ niệm sự kiện xuất bản bản dịch tiếng Hàn đầu tiên của tập thơ này.

Sự kiện là giao điểm văn hóa vô cùng ý nghĩa thông qua ngôn ngữ và văn học, bao gồm cuộc tọa đàm giữa tác giả Pál Dániel Levente và dịch giả – Giáo sư Choe So-dam, phần ngâm thơ trực tiếp của chính tác giả, cùng các tiết mục ngâm thơ và biểu diễn âm nhạc của các nhà thơ Hàn Quốc.

Ngay từ nhan đề “Bướm, Lưỡi dao, Đá” tác phẩm đã tạo nên một ấn tượng mạnh mẽ.

Ba hình tượng đặt cạnh nhau: Bướm – sự nhẹ nhàng, vẻ đẹp, sự thăng hoa và biến đổi; Đá – sức nặng của thời gian, ký ức và sự im lặng; Lưỡi dao – vết thương, sự tổn thương, hoặc một công cụ nhận thức sắc bén dùng để bóc tách những sự thật ẩn giấu.

Việc ba hình ảnh tưởng chừng như không liên quan lại hội tụ trong cùng một tập thơ cho thấy thế giới thơ của Pál Dániel Levente không dừng lại ở chất trữ tình đơn thuần, mà còn phản ánh sự giằng xé giữa vẻ đẹp và thực tại, giữa tồn tại và xã hội, giữa cá nhân và thời đại.

Lời giới thiệu bằng tiếng Anh của bản in tiếng Hàn cũng cô đọng thế giới thơ ấy qua thông điệp:

“Beauty that lightens us. A stone that sends ripples through society. A knife that reveals painful truths.” (Vẻ đẹp thắp sáng chúng ta. Hòn đá tạo nên những gợn sóng trong xã hội. Lưỡi dao phơi bày những sự thật đớn đau.)

Cả ba hình ảnh không hề tách biệt mà hòa quyện thành ba giác quan cấu thành nên một thế giới thơ duy nhất: Vẻ đẹp, Sức nặng và Sự thật.

Điểm nhấn đặc biệt trong lần xuất bản này là dịch giả – Giáo sư Choe So-dam.

Để thơ ca nước ngoài chạm đến độc giả ở một vùng ngôn ngữ khác, việc chỉ dịch nghĩa đen của từ ngữ là chưa đủ. Bởi lẽ bên dưới bề mặt của từ ngữ còn ẩn chứa nhịp điệu, cảm xúc, bối cảnh văn hóa và hình ảnh. Dịch thơ đòi hỏi vừa phải truyền tải chính xác ý nghĩa nguyên tác, vừa phải làm cho tác phẩm sống động như một bài thơ thực thụ khi đọc bằng tiếng Hàn.

Do đó, bản dịch tiếng Hàn đầu tiên của “Bướm, Lưỡi dao, Đá” không chỉ đơn thuần là việc xuất bản một tác phẩm dịch thuật, mà còn mang ý nghĩa mở ra cánh cửa ngôn ngữ mới để thơ ca đương đại Hungary trực tiếp trò chuyện với độc giả Hàn Quốc.

Tại sự kiện ngày 2 tháng 9, cuộc đối thoại giữa nhà thơ Pál Dániel Levente và Giáo sư Choe So-dam đã giúp công chúng hiểu sâu hơn về quá trình cũng như ý nghĩa của việc dịch thuật – nơi một bài thơ băng qua ranh giới ngôn ngữ để mang một diện mạo mới, và cách dịch giả hồi sinh tiếng nói nguyên tác trong không gian tiếng Hàn.

Một phần quan trọng khác của chương trình là phần ngâm thơ do chính nhà thơ Pál Dániel Levente thể hiện.

Đọc một bài thơ dịch bằng mắt và nghe chính tác giả đọc bài thơ đó bằng tiếng mẹ đẻ là hai trải nghiệm hoàn toàn khác biệt. Trong giọng đọc của nhà thơ ẩn chứa nhịp thở, ngữ điệu và nhịp điệu mà chữ viết không thể diễn tả hết. Khi bài thơ được cất lên bằng tiếng Hungary – một ngôn ngữ có thể còn xa lạ với nhiều người – khán giả vẫn nhận về một trải nghiệm văn học mới vượt qua ranh giới của ngữ nghĩa.

Khi bài thơ đó một lần nữa được vang lên bằng tiếng Hàn, nó tạo nên những dư âm song hành giữa hai ngôn ngữ: tiếng nói Hungary và dòng chữ Hàn Quốc.

Sự kiện không dừng lại ở việc giới thiệu một tác giả Hungary đơn lẻ. Sự tham gia của các nhà thơ nổi tiếng Hàn Quốc thông qua phần đọc thơ và biểu diễn âm nhạc đã biến chương trình thành một diễn đàn giao lưu văn học thực sự, nơi người cầm bút hai nước chia sẻ cảm quan nghệ thuật.

Trong không gian ngập tràn tiếng thơ và âm nhạc, khán giả cùng trải nghiệm những cảm xúc mang tính phổ quát vượt qua rào cản ngôn ngữ: tình yêu, sự mất mát, ký ức, thời gian, sự cô đơn của con người, và thực tại xã hội. Tâm hồn mà các nhà thơ Hàn Quốc hay Hungary gửi gắm dù sinh ra từ những lịch sử và văn hóa khác nhau, nhưng cuối cùng đều hướng về một thể chung: Con người.

Tập thơ “Bướm, Lưỡi dao, Đá” được giới thiệu nằm trong bộ sách “World Poets Series (세계시인선) 016”.

Trước đây, bộ sách này từng giới thiệu tác phẩm của các tác giả kinh điển như Rabindranath Tagore, T.S. Eliot, Lý Bạch, Đỗ Phủ, John Donne… Việc bổ sung tác phẩm của Pál Dániel Levente mang ý nghĩa giới thiệu một tiếng nói đại diện cho thơ ca Hungary hiện đại đến với độc giả Hàn Quốc.

Nếu như trước đây độc giả Hàn Quốc thường biết đến văn học Hungary qua các tên tuổi cận đại như Sándor Petőfi hay Endre Ady, thì việc xuất bản tác phẩm này mở ra một kênh thông tin mới để công chúng tiếp cận trực tiếp với dòng chảy văn học Hungary ngày nay.

Pál Dániel Levente là một trong những nhà thơ tiêu biểu cho văn đàn Hungary đương đại và nhận được sự chú ý rộng rãi trên trường quốc tế ở thế hệ của mình.

Sự nghiệp sáng tác & Biên tập: Ông đã xuất bản 8 tác phẩm bằng tiếng Hungary và 15 cuốn sách dịch; tác phẩm của ông được dịch ra hơn 10 ngôn ngữ (Anh, Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ba Lan, Tiếng Việt,…). Ông là đồng sáng lập kiêm phó tổng biên tập trong 15 năm của tạp chí/nhà xuất bản nghệ thuật PRAE. Ông từng là Chủ tịch Hội đồng giám khảo giải thưởng Văn học Liên minh Châu Âu (EUPL) tại Hungary (2012), Trưởng biên tập Nhà xuất bản Đại học ELTE (2012–2016), và Giám đốc Cơ quan Văn hóa Petőfi (2020–2023).

Nghệ thuật biểu diễn: Từ năm 2016, ông đảm nhận vai trò nhà soạn kịch/biên kịch cho Rạp xiếc Quốc gia Budapest (Capital Circus of Budapest), tham gia dàn dựng hơn 50 tác phẩm biểu diễn bao gồm Liên hoan Xiếc Quốc tế Budapest.

Giải thưởng tiêu biểu: Giải đặc biệt Liên hoan Xiếc Quốc tế lần thứ 13 (2020), Giải đặc biệt của Ban giám khảo tại Liên hoan phim Cannes lần thứ 75 (2022), Giải thưởng Thơ MUSEPAPER tại Mỹ (2023), và vào danh sách Longlist giải Frontier Poetry ‘Portrait Prize’ tại Mỹ (2025).

Dịch giả Choe So-dam tốt nghiệp khoa Ngôn ngữ & Văn học Anh tại Đại học Korea, nhận bằng Tiến sĩ Văn học Anh tại Đại học Bang New York ở Buffalo (SUNY Buffalo). Hiện bà là Phó giáo sư khoa Sư phạm Tiếng Anh tại Đại học Jeonju.

Bà từng dịch nhiều tác phẩm của các tác giả như: Attila F. Balázs), Daljin Kim, Laura Garavaglia,… Việc chuyển ngữ “Bướm, Lưỡi dao, Đá” lần này là một công trình cầu nối văn học quan trọng, tái tạo lại nhịp điệu, không gian và cảm quan thơ độc đáo của tác giả Hungary sang không gian tiếng Hàn.

Nhà thơ cất tiếng hát về vẻ đẹp, nhưng không chỉ nhìn vào vẻ đẹp. Tác giả nhìn cả thực tại nặng nề như đá, và đối diện với sự thật nhói đau như lưỡi dao.

Một tập thơ đã vượt qua biên giới quốc gia. Nhưng điều thực sự cần vượt qua có lẽ không phải là biên giới địa lý, mà là khoảng cách giữa những tâm hồn. Khi một bài thơ chạm đến trái tim của một người, đất nước Hungary xa xôi dường như không còn xa xôi đối với độc giả Hàn nữa.

I.B