Hà Nội, ngày 29 tháng 5 năm 2026 – Trước thềm chuyến lên đường tham dự Liên hoan Văn chương Quốc tế Minangkabau lần thứ 4 (IMLF-4) tại Indonesia, đoàn văn sĩ Việt Nam gồm nhà thơ Bàng Ái Thơ, nhà văn, dịch giả Kiều Bích Hậu và tác giả – dịch giả Khánh Phương đã có buổi gặp gỡ, trò chuyện đầy ý nghĩa với Ngài Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam, Adam Mulawarman Tugio.

Buổi gặp gỡ không chỉ mang tính ngoại giao mà còn diễn ra trong không khí ấm áp, cởi mở như những người bạn tri kỷ cùng chung niềm đam mê văn hóa và văn học. Đồng thời, đây cũng là bệ phóng tinh thần quan trọng, mang theo những gợi ý sâu sắc của Ngài Đại sứ để tiếng thơ, trang văn Việt Nam vươn xa và chạm đến trái tim công chúng quốc tế tại lễ hội sắp tới.

Minangkabau – “Cội rễ văn chương” và sự tương đồng đáng kinh ngạc với Việt Nam

Liên hoan Văn chương Quốc tế Minangkabau lần thứ 4 (IMLF-4) sẽ chính thức diễn ra từ ngày 3 đến ngày 7 tháng 6 năm 2026 tại Tây Sumatra, Indonesia. Điểm nhấn nổi bật của liên hoan năm nay là sự kiện ra mắt và triển lãm 100 cuốn sách quốc tế xuất sắc vào thứ Sáu, ngày 5 tháng 6 năm 2026, tại Thư Viện Proklamator Bung Hatta, nhằm hướng tới kỷ niệm 100 năm Tháp đồng hồ Jam Gadang Bukittinggi (1926–2026) – biểu tượng lịch sử lừng lẫy của vùng đất này.

Tại buổi tiếp đoàn, Ngài Đại sứ Adam Mulawarman Tugio đã hào hứng chia sẻ những câu chuyện đặc sắc về vùng đất Tây Sumatra và tộc người Minangkabau – nơi được coi là “cái nôi” sản sinh ra nhiều nhà văn, nhà thơ kiệt xuất trong lịch sử văn học Indonesia. Đặc biệt, Ngài Đại sứ nhấn mạnh rằng Minangkabau là tộc người duy nhất tại Indonesia theo chế độ mẫu hệ, giống như tổ tiên người Chăm, người Ê-Đê tại Việt Nam. Người dân nơi đây lấy họ theo mẹ, phụ nữ là người thừa kế tài sản và cha mẹ thường sống cùng con gái.

Ngài Đại sứ đã khơi gợi một điểm giao thoa văn hóa vô cùng đặc biệt khi liên hệ chế độ mẫu hệ Minangkabau với văn hóa của các dân tộc thiểu số tại Việt Nam như người Chăm và người Ê-đê. Không chỉ dừng lại ở cấu trúc gia đình, ngay cả kiến trúc nhà sàn truyền thống mái cao vút của người Minangkabau (Rumah Gadang) cũng mang nhiều nét tương đồng với ngôi nhà sàn của người Ê-đê Tây Nguyên. Sự trùng hợp kỳ diệu này dần mở ra những liên tưởng về một cội rễ lịch sử lâu đời, nơi mà theo những ghi chép xa xưa, từng có các nhóm cư dân Việt vượt biển bằng thuyền sang định cư tại các đảo thuộc Indonesia.

Lời dặn dò chiến lược của Ngài Đại sứ: “Hãy kết nối bằng trái tim văn hóa”

Từ những tương đồng đó, Đại sứ Adam Mulawarman Tugio đã dành những lời dặn dò thiết thực cho đoàn văn sĩ Việt Nam. Ông gợi ý rằng, trước khi giới thiệu các tác phẩm của mình tại diễn đàn quốc tế, các nhà văn, nhà thơ nên chủ động phản ánh và nhấn mạnh những điểm tương đồng về văn hóa, lối sống và kiến trúc này trong bài phát biểu.

“Đó sẽ là chìa khóa vàng để thu hút mạnh mẽ sự chú ý của công chúng, giới học giả và bà con bản địa”, Ngài Đại sứ chia sẻ. Ông cũng lưu ý rằng, bên cạnh nền tảng quan hệ ngoại giao hữu nghị khăng khít được dựng xây bởi hai nhà lãnh đạo lập quốc – Tổng thống Sukarno và Chủ tịch Hồ Chí Minh, chính văn học, thơ ca và sự thấu hiểu về văn hóa đương đại sẽ là “sức mạnh mềm” gắn kết nhân dân hai nước sâu sắc nhất trong bối cảnh hiện nay.

Đáp lại lời gợi ý ý nghĩa này, đoàn Việt Nam cho biết đã sẵn sàng mang đến liên hoan những món quà tinh thần đặc biệt. Nhà thơ Bàng Ái Thơ sẽ mang đến bài thơ viết tay mang tên “Nơi tôi đặt vần thơ”, lấy cảm hứng từ biểu tượng Tháp đồng hồ Jam Gadang và vùng đất Minangkabau huyền thoại. Nhà văn Kiều Bích Hậu sẽ đảm nhiệm vai trò giới thiệu tác phẩm này bằng tiếng Anh trên sân khấu liên hoan, hiện thực hóa ngay lập tức tinh thần giao lưu văn hóa mà Ngài Đại sứ gợi mở.

Bốn diện mạo đương đại của văn chương Việt vươn ra biển lớn

Chuyến đi lần này khẳng định sự chủ động nhập cuộc của văn học Việt Nam trên trường quốc tế khi cả 4 tác giả Việt Nam và gốc Việt đều xuất hiện trang trọng trên áp-phích chính thức của IMLF-4 với những tác phẩm được chuyển ngữ tiếng Anh:

• Nhà văn Kiều Bích Hậu mang đến cuốn tiểu thuyết “Eternity” (Mối tình bất tử) – một tác phẩm đậm tính triết lý nhân sinh, khẳng định sức sống bền bỉ của tình yêu xuyên không gian, thời gian do nhà xuất bản Ukiyoto Canada ấn hành.
• Nhà thơ Bàng Ái Thơ góp mặt với tập thơ giàu tính duy mỹ và tâm linh “Wizard of Poetry” (Ma thuật thi ca), được chuyển ngữ bởi Khánh Phương và hiệu đính bởi Bruce Grey.
• Tác giả, dịch giả Khánh Phương xuất bản tập sách song ngữ Anh – Việt “Mission from the Universe” (Sứ mệnh từ vũ trụ), mang cái nhìn nhân văn về trách nhiệm con người trước thế giới đương đại.
• Nhà thơ – dịch giả Võ Thị Như Mai (Úc gốc Việt) đồng hành cùng đoàn qua hai tuyển tập thơ suy tưởng “Voices Across Languages – A Celebration of Poetry” và “Notes across the sky”, đóng vai trò như nhịp cầu văn hóa xuyên biên giới.

Buổi gặp gỡ Đại sứ Adam Mulawarman Tugio ngày 29/5 đã tiếp thêm ngọn lửa tự tin cho đoàn văn sĩ Việt Nam. Tiếng nói văn chương Việt Nam tại IMLF-4 sắp tới sẽ không chỉ là sự hiện diện của những tác phẩm cá nhân, mà sẽ là lời ca về tình anh em, sự thấu hiểu và hòa hợp giữa hai nền văn hóa đầy bản sắc trong đại gia đình ASEAN.

Văn Lâm