Với đời sống văn học Việt Nam, việc một tác phẩm thơ ca mới vừa ra mắt đã nhanh chóng đi vào học đường và chiếm trọn tình cảm của cả người thầy lẫn học trò luôn là một tín hiệu đáng mừng. Mới đây, đề thi chọn học sinh giỏi cấp trường môn Ngữ văn lớp 10 (năm học 2025 – 2026) của Trường THPT Lê Quý Đôn, trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, đã đưa bài thơ “Giấc mơ hạnh phúc” của nhà thơ Trương Anh Tú làm ngữ liệu cho phần Nghị luận văn học (6,0 điểm).
Đề bài yêu cầu học sinh phân tích bài thơ để làm sáng tỏ nhận định của Nguyễn Đình Thi: “Những hình ảnh còn tươi nguyên, mà nhà thơ tìm thấy, bao giờ cũng mới mẻ, đột ngột lạ lùng”.
Đáng chú ý, hiệu ứng lan tỏa của đề thi này trên không gian mạng đã đạt đến một “kỷ lục” khiến chính tác giả cũng phải ngạc nhiên. Chỉ sau hơn một ngày được giới thiệu chính thức, bài viết về đề thi và bài thơ đã thu hút hơn 16 nghìn lượt người đọc. Trên trang Facebook cá nhân của nhà thơ Trương Anh Tú, dù vốn có lượng tương tác cao với các bài đăng thường đạt từ vài nghìn đến cả chục nghìn lượt xem, nhưng việc một bài thơ và một đề thi học sinh giỏi đạt mốc hơn 16 nghìn lượt đọc trong thời gian ngắn như vậy là một hiện tượng đáng chú ý. Nêu hiểu rằng, những con số hiển thị như lượt thích, bình luận hay chia sẻ chỉ là phần nổi của tảng băng chìm; lượng người đọc “chìm” bên trong mới thực sự minh chứng cho quy mô quan tâm và số lần tác phẩm được thưởng thức trong cộng đồng.
Sự đón nhận nồng nhiệt từ công chúng diễn ra ngay trước thềm buổi giao lưu văn học của tác giả tại cố đô Huế (ngày 24/5/2026). Nhà thơ Trương Anh Tú xúc động chia sẻ: “Sáng nay ít phút trước buổi giao lưu ‘MỘT BÔNG HOA NỞ – MỘT LỜI NỞ HOA – Thơ ca với văn hóa và giáo dục’ tại thành phố Huế, tôi nhận được tin bài thơ ‘Giấc mơ hạnh phúc’ được sử dụng làm đề thi chọn học sinh giỏi môn Ngữ văn 10 – Trường PTTH Lê Quý Đôn – Sở GD & ĐT Hải Phòng. Cảm ơn các thầy cô giáo đã báo tin, mỗi bài thơ là một giấc mơ! Tri thức cùng vẻ đẹp thơ ca đã và đang tiếp tục được lan tỏa, như những bông hoa từ bàn tay người gieo trồng trên mặt đất này.”
“Giấc mơ hạnh phúc” là một tác phẩm đầy tính nhân văn, trích từ tập thơ “Trắng mây tóc mẹ” (NXB Kim Đồng, 2024). Bài thơ khắc họa sâu sắc tình mẫu tử thiêng liêng qua những hình tượng nghệ thuật độc đáo:
“Mẹ mang con trên vai
ơ trái đất cõng một giọt sương
giọt sương trong ánh mặt trời
đậu trên lưng mẹ.
Mẹ mang con trên vai
ơ trái đất cõng một giọt nước mắt
giọt nước mắt trong ánh mặt trời
ngủ trên lưng mẹ.
Mẹ mang con trên vai
trái đất nhẹ tênh
giọt sương bay lên
con bay lên
bay qua bầu trời
qua vòng tay của mẹ
con bay lên
tiếng khóc làm người.”
Hình ảnh người mẹ “mang con trên vai” được đặt trong sự tương chiếu vĩ mô với hình ảnh “trái đất cõng một giọt sương”, “cõng một giọt nước mắt”. Đứa con đối với mẹ nhỏ bé, tinh khôi như giọt sương nhưng cũng chứa đựng bao nỗi niềm trăn trở như giọt nước mắt. Khi con lớn khôn, hình bóng con “bay lên qua bầu trời, qua vòng tay của mẹ” khẳng định sự trưởng thành, bước vào đời bằng “tiếng khóc làm người” thiêng liêng. Những chất liệu đời thực, “tươi nguyên” ấy dưới ngòi bút của Trương Anh Tú trở nên tinh tế, chạm đến chiều sâu cảm xúc của người đọc và hoàn toàn xứng đáng khi trở thành đề tài thử thách năng lực cảm thụ của những học sinh giỏi văn.
Sự đón nhận nồng nhiệt từ công chúng và ngành giáo dục đối với bài thơ chính là câu trả lời rõ ràng nhất cho chủ đề “Thơ ca với văn hóa và giáo dục” mà tác giả đang đưa ra bàn thảo. Khi những giá trị thẩm mỹ đích thực vượt ra khỏi trang sách để đồng hành cùng thế hệ trẻ trong học đường, thơ ca đã hoàn thành sứ mệnh cao cả của mình: tưới mát tâm hồn và nuôi dưỡng nhân cách con người.
I.B
