Năm năm không phải là một quãng đường quá dài, nhưng với nhóm Nữ dịch giả Hà Nội (HFT), đó là một cuộc cách mạng trong việc chủ động định vị giá trị văn chương Việt trên bản đồ toàn cầu. Dưới sự dẫn dắt của nhà văn, dịch giả Kiều Bích Hậu, HFT đã chuyển mình từ một nhóm dịch thuật đơn thuần trở thành một thực thể văn hóa đa năng, bền bỉ và đầy bản sắc.
Sứ mệnh từ một “điểm rơi” lịch sử
Ra đời vào tháng 10/2020 – thời điểm cả thế giới đang gồng mình trong đại dịch, HFT xuất hiện như một lời khẳng định về sức sống mãnh liệt của văn chương. Không chọn cách tiếp cận thụ động, nhóm xác định một chiến lược “tấn công” trực diện: Tìm kiếm, kết nối và hiện diện. Sau hơn nửa thập kỷ, HFT đã xây dựng được một hệ sinh thái văn học đồ sộ với hơn 100 tác giả Việt Nam được giới thiệu ra quốc tế và hơn 50 đầu sách được xuất bản tại các thị trường khó tính như Mỹ, Ý, Canada, Hàn Quốc, Hungary, Romania, Slovenia, Ấn Độ, Morocco, Ai Cập,… Hầu hết các cuốn sách sau đó được phát hành toàn cầu bởi các kênh Amazon, Barnes & Noble, Smashword, Google Play…
Với hơn 30 giải thưởng trong nước và quốc tế được trao trong 5 năm qua, HFT đã nhận được sự công nhận về chuyên môn dịch thuật và về vai trò vận động giao lưu văn chương, kết nối tác giả và thúc đẩy phát triển các nền tảng văn chương. Giải thưởng “Phát triển văn hóa và ngôn ngữ Việt ở nước ngoài” từ Bộ Ngoại giao trao tặng thành viên Võ Thị Như Mai của nhóm là minh chứng cho thấy hoạt động của nhóm đã tiệm cận đến tầm mức của ngoại giao văn hóa nhân dân.
Kiều Bích Hậu: “Đại sứ” và vị thế cầm cân nảy mực quốc tế
Nếu HFT là một con tàu, thì Kiều Bích Hậu chính là thuyền trưởng với nguồn năng lượng không giới hạn. Năm 2025 đánh dấu một cột mốc đặc biệt khi chị tiếp tục lần thứ 4 được Viện Dịch văn học Hàn Quốc (LTI Korea) mời làm giám khảo chấm giải dịch văn học Hàn Quốc. Việc một dịch giả Việt Nam liên tục được một định chế văn hóa lớn hàng đầu châu Á tin tưởng “cầm cân nảy mực” là sự khẳng định uy tín cá nhân của chị, và cho thấy vị thế ngày càng cao của giới dịch thuật Việt Nam trên trường quốc tế.
Năm 2025 của Kiều Bích Hậu là sự tổng hòa của thực tiễn và những dấu ấn được quốc tế ghi nhận:
Dấu ấn ngoại giao: Đại diện duy nhất của Việt Nam tại Cairo Book Fair (Ai Cập), diễn thuyết tại Đại học Washington (Mỹ) và tham gia các trại sáng tác quốc tế tại Uzbekistan, Trung Quốc.
Di sản văn chương: Xuất bản liên tiếp 3 tác phẩm tại 3 lục địa: tập thơ “Hai vầng trăng” (Morocco), “Từ sông Hồng đến Danube xanh” (Slovenia) và tiểu thuyết “Eternal” (Canada).
Đỉnh cao danh dự: Được Hiệp hội văn hóa Rhegium Julii (Ý) trao giải thưởng “Trọn đời vì văn hóa” (A Life for Culture) tháng 8/2025 – một sự tôn vinh hiếm hoi dành cho một nhà văn đương đại Đông Nam Á.
Những mảnh ghép đa diện trong hệ sinh thái HFT
Thành công của HFT còn đến từ sự cộng hưởng của những cá tính sáng tạo độc đáo, mỗi người đảm nhiệm một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị văn hóa.
Dịch giả – nhà văn Phạm Vân Anh: Một hình mẫu của người trí thức hành động. Trong năm 2025, chị vừa hoàn thành xuất sắc vai trò tổng đạo diễn cho các chương trình nghệ thuật chính luận cấp quốc gia, vừa duy trì ngọn lửa sáng tác và dịch thuật. Việc chị trở thành nghiên cứu sinh chuyên ngành công tác tư tưởng và tham gia giảng dạy đại học cho thấy tầm nhìn chiến lược trong việc hệ thống hóa các hoạt động văn hóa vào khung lý luận bài bản.
Dịch giả – nhà thơ Võ Thị Như Mai: Người đặt viên gạch cho hạ tầng số của văn học Việt với dự án The Rhythm of Vietnam. Đây là một “showroom” văn học trực tuyến giúp kết nối độc giả toàn cầu 24/7, phá bỏ mọi rào cản địa lý.
Dịch giả – nhà văn Khánh Phương: Với 10 đầu sách đã xuất bản tính trong năm 2025, Khánh Phương đại diện cho tầng lớp dịch giả bền bỉ, lấy chiều sâu tác phẩm làm thước đo, góp phần tạo nên sự đa dạng trong phong cách tiếp cận của nhóm.
Tầm nhìn hướng tới tương lai
Tham gia hơn 20 liên hoan văn chương quốc tế, HFT đã trở thành “tiếng nói đại diện” không chính thức nhưng đầy hiệu quả của văn chương Việt. Họ giúp bạn đọc toàn cầu thấu hiểu bối cảnh lịch sử, tâm thế con người và khát vọng hòa bình của dân tộc.
Hành trình của HFT từ 2020 đến 2025 đã chứng minh một công thức thành công: Tài năng cá nhân + Khát vọng dân tộc + Chiến lược chủ động. Khi những tác phẩm như “Vĩnh cửu” (Eternal) của Kiều Bích Hậu hay các ấn phẩm của Phạm Vân Anh, Khánh Phương được lan tỏa, đó là lúc bản sắc Việt Nam được thăng hoa trong dòng chảy văn minh toàn cầu.
Nhóm Nữ dịch giả Hà Nội đang kể câu chuyện của họ, và đang chung tay giúp cả một nền văn học tự tin bước ra khỏi “vùng an toàn” để đối thoại sòng phẳng với thế giới.
Những nhịp cầu ngôn ngữ tiêu biểu (2020 – 2025)
Trong hơn 50 đầu sách đã được xuất bản tại nước ngoài, nhóm HFT đã thực hiện một chiến lược “đa diện”: vừa dịch các tác giả đương đại để giới thiệu diện mạo mới của văn học Việt, vừa không quên những giá trị mang tính biểu tượng. Dưới đây là những tác phẩm tiêu biểu tạo được tiếng vang lớn:
1. Mảng Tiểu thuyết & Truyện ngắn:
- “Eternal” (Vĩnh cửu) – Kiều Bích Hậu (Xuất bản tại Canada, 2025): Một tác phẩm mang đậm hơi thở đương đại, đối thoại về những giá trị nhân sinh trường tồn.
- “Nơi anh thuộc về” – Kiều Bích Hậu (Giải thưởng tại Việt Nam và đang được xúc tiến dịch sang nhiều ngôn ngữ): Câu chuyện về nguồn cội và bản sắc.
- Tuyển tập thơ “Hừng Đông” (Dawn): Giới thiệu 50 gương mặt văn sĩ tiêu biểu của Việt Nam ra thị trường quốc tế.
- “Việt Nam – Xứ sở sen buổi sáng”: Tuyển tập văn thơ đương đại Việt Nam – Hàn Quốc, được dịch và xuất bản tại Hàn Quốc.
2. Mảng Thơ ca (Thế mạnh đặc biệt của HFT):
- “Two Moons” (Hai nửa vầng trăng) – Kiều Bích Hậu (Ấn bản tiếng Ả Rập, Morocco, 2025): Mở ra cánh cửa giao lưu với thế giới Hồi giáo đầy tiềm năng.
- “From Red River to Blue Danube” (Từ sông Hồng đến sông Danube xanh) (Ấn bản tiếng Slovenia, 2025): Bản giao hưởng thơ ca kết nối tâm hồn Việt với trung tâm châu Âu.
- “The Rhythm of Vietnam” (Nhịp điệu Việt Nam): Không chỉ là tên website mà còn là chuỗi ấn phẩm thơ định kỳ giới thiệu các nhà thơ Việt Nam bằng tiếng Anh.
3. Mảng lý luận và kết nối:
- Hệ thống ấn phẩm “The Rhythm of Vietnam”, cùng trang web Vietnampoetry: Do dịch giả Võ Thị Như Mai điều phối, đã trở thành kho lưu trữ điện tử quan trọng cho các dịch giả quốc tế muốn tìm hiểu về văn học Việt.
Viết tiếp chương mới cho văn chương Việt
Nhìn lại hành trình từ tháng 10/2020 đến nay, nhóm Nữ dịch giả Hà Nội (HFT) đang thực hiện một sứ mệnh lớn lao hơn: “Giải mã” văn hóa Việt. Việc nhà văn Kiều Bích Hậu lần thứ 4 được mời làm giám khảo tại Viện dịch văn học Hàn Quốc vào năm 2025 là một tín hiệu vui, cho thấy năng lực thẩm định và uy tín của dịch giả Việt đã đạt chuẩn quốc tế. Cùng với sự đa tài của Phạm Vân Anh, sự bền bỉ của Khánh Phương và sự nhạy bén công nghệ của Võ Thị Như Mai, HFT đang chứng minh rằng: Văn học Việt Nam không hề thấp kém hay xa lạ, nó chỉ cần những người “truyền tin” đủ tâm huyết và chuyên nghiệp để tỏa sáng.
Năm 2026 đang mở ra với những dự án mới, những miền đất mới. Với HFT, mỗi cuốn sách được xuất bản ở nước ngoài là một chiến công, là một hạt mầm văn hóa được gieo xuống, để mai này, bạn bè quốc tế khi nhắc đến Việt Nam, họ không chỉ nhớ đến chiến tranh, mà còn nhớ đến một nền văn chương giàu lòng trắc ẩn và khát vọng vươn lên.
I.B (Tổng hợp)
