Sáng ngày 1 tháng 8, tại Hội trường tầng 3, NXB Kim Đồng (55 Quang Trung, Hà Nội), trong bầu không khí trang trọng nhưng không kém phần gần gũi, đông đảo phụ huynh và các em nhỏ đã có cơ hội gặp gỡ hai nhân chứng lịch sử đặc biệt: Trung tướng, phi hành gia Phạm Tuân – người Việt Nam và châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ, cùng tác giả Nguyễn Công Huy – cha đẻ của bộ sách “Người lính phi công kể chuyện”. Buổi giao lưu không chỉ là dịp ôn lại những năm tháng oanh liệt mà còn mở ra một không gian truyền cảm hứng mạnh mẽ về hành trình chinh phục không gian.
Mở đầu sự kiện, tác giả Nguyễn Công Huy đã chia sẻ về những trăn trở thôi thúc ông viết nên bộ sách. Xuất thân từ quân ngũ, ông tâm sự: “Trước hết, tôi là một người lính, và là một người lính chiến.” Khi bước vào thời bình, ông nhận thấy bản thân có trách nhiệm phải ghi lại những năm tháng gian khổ, ác liệt cùng hình ảnh những người đồng đội từng kề vai sát cánh. Mục đích lớn nhất của ông là để lịch sử được ghi nhận một cách chân thực và không bị thời gian xóa nhòa. Niềm vui lớn nhất đối với một người cầm bút, như ông chia sẻ, chính là sự đón nhận nồng nhiệt từ độc giả trẻ. Sự hưởng ứng ấy là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm sức mạnh để ông tiếp tục sự nghiệp sáng tác.
Hành trình gian nan: Từ thợ máy đến phi hành gia
Để chạm tới vinh quang chinh phục vũ trụ, Anh hùng Phạm Tuân đã trải qua một quá trình rèn luyện cực kỳ khắt khe. Ít ai biết rằng ban đầu ông không hề được chọn để trở thành phi công. Năm 1965, do mắc chứng rối loạn nhịp tim, ông trượt vòng tuyển chọn và chỉ được phân công làm thợ máy. Tuy nhiên, do bối cảnh thiếu hụt nhân sự, ông được trao cơ hội lần thứ hai. Từ việc luyện tập trên chiếc máy bay cũ I-18, ông vươn lên điều khiển thành thạo MiG-17, MiG-21 và trực tiếp tham gia chiến đấu chống lại pháo đài bay B-52 trong 12 ngày đêm lịch sử năm 1972, trải qua không ít lần vào sinh ra tử.
Đến năm 1979, quá trình tuyển chọn phi hành gia sang Liên Xô cũng diễn ra vô cùng gắt gao. Vượt qua những bất lợi về sức khỏe ban đầu, ông chính thức được chọn nhờ ý chí và sự rèn luyện bền bỉ. Thông qua câu chuyện của bản thân, ông gửi gắm một thông điệp sâu sắc đến thế hệ trẻ: “Con người chúng ta có thể không hoàn hảo về thể lực hay trí tuệ. Nhưng nếu có ý chí, có quyết tâm, có định hướng đúng đắn và không ngừng phấn đấu, chúng ta có thể làm được mọi thứ.”
Bay vào vũ trụ chưa bao giờ là một chuyến dạo chơi đơn thuần. Ông miêu tả khoảnh khắc cất cánh mang lại áp lực tột độ: người phi công phải ngồi trên khối thuốc nổ nặng hàng chục tấn, cơ thể bị cố định chặt trong chiếc ghế đổ khuôn vừa khít với vóc dáng suốt 8 tiếng đồng hồ. Trong toàn bộ quá trình, phi công không được ăn uống hay đi vệ sinh, chỉ có tay, mắt và trí não được phép hoạt động. Bên cạnh đó, vì tàu vũ trụ có thể phải hạ cánh khẩn cấp ở bất kỳ đâu, các phi hành gia buộc phải vượt qua khóa huấn luyện sinh tồn khắc nghiệt. Ông nhớ mãi bài tập bị thả xuống vùng biển xa, với sóng lớn, nhiệt độ nước lạnh ngắt chỉ khoảng 8-10 độ C, và phải bơi suốt 2-3 tiếng đồng hồ để chờ trực thăng cứu hộ.
Trải nghiệm không trọng lực và lời nhắn nhủ từ không gian
Giao lưu cùng các em nhỏ, phi công Phạm Tuân tận tình giải thích sự khác biệt giữa việc điều khiển máy bay (dựa vào không khí) và tàu vũ trụ (nhờ lực đẩy của tên lửa và trạng thái cân bằng trọng lực). Trên quỹ đạo với vận tốc gần 7,92 km/giây, con người bước vào môi trường vi trọng lực. Mọi sinh hoạt đều bị đảo lộn: việc di chuyển phải dùng lực đẩy cơ thể trôi đi, thức ăn như bánh mì phải được buộc lại, nước không chảy thành dòng mà tạo thành các giọt lơ lửng, và phi hành gia phải chui vào túi ngủ được cố định chặt để nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, khoảnh khắc ngắm nhìn Trái Đất từ không gian mới là điều đọng lại trong ông sâu sắc nhất. Chỉ mất 90 phút để bay trọn một vòng quanh địa cầu, ông được chiêm ngưỡng mây, núi, đại dương và đường chân trời cong tròn tuyệt đẹp. Nhớ lại câu nói nổi tiếng của nhà du hành Yuri Gagarin: “Trái Đất của chúng ta đẹp lắm, chúng ta hãy cùng nhau gìn giữ lấy nó”, ông chia sẻ rằng từ không gian, ranh giới giữa các quốc gia hoàn toàn bị xóa nhòa. Trái Đất là quê hương chung duy nhất của nhân loại, và nhiệm vụ của chúng ta là phải biết trân trọng sự sống, gìn giữ hành tinh xanh này.
Khi hạ cánh an toàn trở về Trái Đất vào năm 1980, cảm xúc lớn lao nhất trong ông chính là niềm tự hào của một người chiến sĩ được đồng bào và các cháu thiếu nhi hân hoan chào đón. Ông khiêm tốn khẳng định sự thành công của chuyến bay hợp tác Việt – Xô không phải là công lao của riêng cá nhân ông, mà là nỗ lực của cả một tập thể xuất sắc, từ các chuyên gia, kỹ sư đến lực lượng phục vụ; là minh chứng hùng hồn cho tinh thần: “Chúng ta đã đi đến nơi, về đến chốn”.
Buổi giao lưu khép lại trong những nụ cười rạng rỡ, các trò chơi mô phỏng không gian sống động và dòng người xếp hàng dài chờ xin chữ ký của hai nhân vật lịch sử. Sự kiện không chỉ là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, mà còn gieo vào lòng thế hệ trẻ ý chí vươn lên, tinh thần kỷ luật và khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới.
An Exchange on the Journey of Astronaut Pham Tuan and Author Nguyen Cong Huy
On the morning of August 1st, at the 3rd-floor hall of Kim Dong Publishing House (55 Quang Trung, Hanoi), in a solemn yet intimate atmosphere, a large number of parents and children had the opportunity to meet two special historical witnesses: Lieutenant General and Astronaut Pham Tuan – the first Vietnamese and Asian to fly into space, and author Nguyen Cong Huy – the creator of the book series “A Fighter Pilot’s Tales”. The exchange was not only a chance to look back on a glorious past but also opened up a highly inspiring space for reflecting on the journey of space exploration.
A Soldier’s Memories and the Drive to Preserve History
Kicking off the event, author Nguyen Cong Huy shared the deep concerns that motivated him to write his book series. Coming from a military background, he confided: “First and foremost, I am a soldier, a combat soldier.” Entering peacetime, he felt a responsibility to document those harsh, fierce years alongside the images of his comrades who fought side by side. His greatest purpose is to ensure that history is truthfully recorded and not erased by time. The greatest joy for a writer, as he shared, is the warm reception from young readers. That enthusiastic response is a tremendous source of encouragement, giving him the strength to continue his writing career.
An Arduous Journey: From Mechanic to Astronaut
To reach the glory of conquering space, Hero of the Armed Forces Pham Tuan underwent extremely rigorous training. Few people know that initially, he was not selected to become a pilot. In 1965, due to an irregular heartbeat, he failed the selection round and was assigned to work as a mechanic. However, due to a personnel shortage, he was given a second chance. From practising on an old Yak-18 aircraft, he rose to master the MiG-17 and MiG-21, directly participating in the combat against B-52 “flying fortresses” during the historic 12 days and nights of 1972, surviving numerous life-and-death situations.
By 1979, the astronaut selection process for the Soviet Union program was also incredibly strict. Overcoming his initial health disadvantages, he was officially chosen thanks to his resilient willpower and continuous training. Through his own story, he sent a profound message to the younger generation: “We may not be perfect in physical strength or intellect. But if we have the will, the determination, the right orientation, and constantly strive, we can achieve anything.”
Flying into space has never been a simple stroll. He described the moment of liftoff as bringing immense pressure: the pilot had to sit on a block of explosives weighing tens of tons, with their body tightly secured in a custom-moulded seat perfectly fitted to their physique for 8 straight hours. Throughout this process, pilots were not allowed to eat, drink, or use the restroom; only their hands, eyes, and minds were permitted to function.
Furthermore, because the spacecraft could make an emergency landing anywhere, astronauts had to pass a gruelling survival training course. He distinctly remembers being dropped into a distant sea with massive waves and freezing water at about 8-10°C, and having to swim for 2 to 3 hours while waiting for a rescue helicopter.
Microgravity Experiences and a Message from Space
Interacting with the children, astronaut Pham Tuan dedicatedly explained the difference between flying an aeroplane (relying on air) and a spacecraft (relying on rocket propulsion and gravitational balance). In orbit at nearly 7.92 km/s, humans enter a microgravity environment. All daily activities are turned upside down: moving requires pushing one’s body to float, food like bread must be tied down, water does not flow in a stream, but forms suspended droplets, and astronauts must crawl into tightly secured sleeping bags to rest.
However, the moment of gazing at Earth from space left the deepest impression on him. Taking only 90 minutes to complete a full orbit around the globe, he witnessed the clouds, mountains, oceans, and the beautifully curved horizon. Recalling the famous quote by astronaut Yuri Gagarin: “Our Earth is very beautiful, let us together protect it,” he shared that from space, the boundaries between nations are completely erased. The Earth is humanity’s sole common home, and our mission is to cherish life and protect this green planet.
Upon landing safely back on Earth in 1980, his greatest emotion was the pride of a soldier being joyously welcomed by his compatriots and children. He humbly affirmed that the success of the joint Vietnamese-Soviet flight was not his personal achievement alone, but the result of an outstanding collective effort, from experts and engineers to support staff. It was a powerful testament to the spirit: “We have gone to our destination and returned safely.”
The exchange concluded with bright smiles, vivid space simulation games, and long lines of people waiting for the autographs of the two historical figures. The event was not only a bridge connecting the past with the present but also instilled in the younger generation the will to rise, a spirit of discipline, and the aspiration to conquer new heights.
Quỳnh Hương
